دستور کار اردوغان برای منطقه تا 2023

به گزارش راهبرد معاصر؛ حزب عدالت و توسعه، از سال 2002 تاکنون، توانسته در عرصه اقتصادی و سپس سیاسی و منطقه ای، به دستاوردهای بزرگی دست یابد و بر مبنای همین دستاوردها، 16 سال در قدرت باقی بماند. آنکارا، که در زمان به قدرت رسیدن عدالت و توسعه، دولتی نسبتا ضعیف در سطح منطقه محسوب می شد، اکنون، جزو قدرت های مسلم منطقه محسوب می شود و با اتحاد قطر و ائتلاف سودان و سومالی، توانسته محوری برای خود در سطح منطقه راه اندازی کند. اما، ترکیه امروز، بیش از آن که با حزب عدالت و توسعه شناخته شود، با شخص "رجب طیب اردوغان" به جهان معرفی شده است. اردوغان، که در دهه هفتم از زندگی خود به سر می برد، دوره ای نخست وزیر، دوره ای رئیس جمهور و حالا، به صورت غیر رسمی، "رهبر" ترکیه به حساب می آید. شخصیت کاریزماتیک "آتاتورک" امروز ترکیه، توانسته قانون اساسی را به صورت مقبول تغییر دهد، اختیارات مقامات دولتی را به سود خود تعیین کند و گام به گام به سوی یک حکومت فردسالار پیش رود.

حالا اردوغان، در انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری هم پیروز شده و طبق اصلاحات قانون اساسی که قرار است به زودی عملی شود، نخست وزیر نخواهد داشت، قدرت انحلال پارلمان را بدست می گیرد و کابینه اش چندان به پارلمان پاسخگو نخواهد بود. به عبارت روشن تر، در زمانی که اردوغان، ستایشگر امپراتوری عثمانی، رئیس جمهور کشور است، سیستم سیاسی، کاملا ریاستی می شود و این به معنای در اختیار قرار دادن قدرت بیشتر به شخصی است که سودای احیای امپراتوری عثمانی را در سر می پروراند.

با توجه به گفته های اردوغان و نزدیکان وی، می توان انتظار داشت که تا سال 2023، رابطه ترکیه با بازیگران زیر، به شکل زیر در آید:

• در سوریه و عراق، ترکیه در پایگاه های نظامی خود باقی خواهند ماند. نفوذ ترکیه به سوی جنوب پیش خواهد رفت زیرا چاووش اغلوو، پس از اعلام چهارمین دور گشت مشترک نیروهای ترک و امریکایی در منبیج، تاکید داشته که باید "تا جنوب منطقه شرق فرات"، با نظارت ترکیه امن شود. همزمان، ارتش ترکیه، پایگاه های خود در قندیل را ترک نمی کند و اردوغان در توجیه آن، تصریح کرده که تروریست ها را تعقیب خواهیم کرد. بنابراین، اردوغان می خواهد حضور نظامی ترکیه در شمال سوریه و عراق، را ادامه دهد.

• روابط امریکا با ترکیه، در کوتاه مدت، افق روشنی دارد زیرا امریکا حاضر شده در پرونده "شرق فرات" کوتاه بیاید و اف 35 را به آنکارا تحویل دهد (البته به صورت نمادین). تهدیدهای کاخ سفید در خصوص تحریم ترکیه در صورت خرید اس 400 از روسیه هم حتی اگر اعمال شود، نمی تواند روابط آنکارا-واشنگتن را از این سردتر کند.

• رابطه آنکارا با مسکو، گرم تر خواهد شد. پایگاه اطلاع رسانی مرکز حمیمیم روسیه، در بیانیه خود پیرامون لغو توافق منطقه کاهش تنش در درعا، آورده که "ادلب همچنان جزو مناطق کاهش تنش باقی خواهد ماند". این در واقع پالس مثبتی بود که مسکو به آنکارا نشان داد زیرا سه روز قبل از این، چاووش اغلوو تهدید کرده بود که «در صورت حمله به ادلب، همکاری با ایران و روسیه بی معنا خواهد بود».

• در رابطه با محور ریاض، ترکیه برای حفظ برنامه احیای عثمانی خود، همچنان در کنار قطر باقی می ماند. البته محور آنکارا، تلاش خود را به کار می بندد تا محور ریاض را به دشمن خود تبدیل نکند ولی دوستی در میان دو محور، بعید به نظر می رسد. از این منظر، تماس تلفنی ولیعهد عربستان با اردوغان برای تبریک پیروزی هم دردی را دوا نمی کند.